جاراسىمدى جاسىل مەكەن قۇرايىق

    − ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 8 - قۇرىلتايىنان بەرگى ەكونوميكا مەن قوعام دامۋىنىڭ جەتىستىكتەرى جونىندەگى جەلىلەس حابار (4)

    كوك اسپان، اقشا بۇلت، سالقىن سامال، شۋاقتى كۇن، سىلدىراپ اققان بۇلاق بويى اسەم گۇلدەرمەن كومكەرىلگەن، جاسىل ورمان اراسىندا تارام - تارام جولدار سوزىلىپ جاتىر − قازىر ءۇرىمجى ەكونوميكالىق - تەحنيكالىق اشۋ رايونىنداعى(تۋتۇنحى رايونى) ۇلكەندى - كىشىلى جاسىل جىلعالارداعى ەكولوگيالىق باقشا كورگەننىڭ كوزىن ءسۇرىندىرىپ، كوپتەگەن قالا تۇرعىندارىن وسى اراعا كەلىپ سەرۋەندەۋگە، جاياۋ ءجۇرىپ دەنە شىنىقتىرۋعا باۋرادى. قاعىر تاۋدىڭ جاسىل القاپقا اينالۋى، ۇلكەندى - كىشىلى جىلعالاردىڭ ەكولوگيالىق باقشاعا اينالۋى − رايونىمىزدىڭ جاسىل دامۋ يدەياسىندا تاباندى بولىپ، كورىكتى شينجياڭ قۇرۋدىڭ اسەرلى كورىنىسى ەدى.

    ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 8 - قۇرىلتايىنان بەرى، رايونىمىز اۆتونوميالى رايوننىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن كۇش سالا تەبىندەتىپ، ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىك نەگىزىندە دامۋدى جۇزەگە اسىرىپ، تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىن ءتىپتى دە جاسىل، سۋى ءتىپتى دە تۇنىق، اسپانى ءتىپتى دە اشىق، تاۋ - وزەندەرى ءتىپتى دە كوركەم جاسىل القاپقا اينالدىردى.

    جاسىل دامۋ يدەياسى باياندى دامۋعا باستادى

    ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ − پارتيا ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس شىعارعان كەلەلى ستراتەگيالىق شەشىم، «بەستى ءبىر تۇلعالاندىرۋ» جالپىلىق ورنالاستىرۋى مەن «ءتورتتى جاپپاي ورىنداۋ» ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس ءبولىمى، جاڭالىق اشا دامۋ، سايكەستى دامۋ، جاسىل دامۋ، اشىق دامۋ، ورتاق يگىلىككە كەنەلەتىن دامۋ يدەياسىنىڭ ناقتىلى بەينەلەنۋى.

    باس شۋجي شي جينپيڭ كوپتەگەن ورتادا «جاسىل دامۋ» يدەياسىن العا قويىپ، جاسىل دامۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ، جاسىل دامۋ ارقىلى مەملەكەتتى بايىتۋ، جاسىل دامۋعا ۋادە بەرۋدەي دامۋ وي جەلىسىن كورنەكتىلەندىردى. ول: جاسىل دامۋ مەن باياندى دامۋ − قازىرگى دۇنيەدەگى ءداۋىر اۋقىمى، جۇڭگونىڭ ەكونوميكاسى «جاڭا قالىپقا» ۇيلەسۋ كەرەكتىگىن اتاپ كورسەتتى. جاسىل دامۋدىڭ جاڭا قالىپقا جەتەكشىلىك ەتۋى شينجياڭنىڭ باياندى دامۋداي ءىرى يدەياسىنا ءتىپتى دە ۇيلەسەدى.

    ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 8 - قۇرىلتايىنان بەرگى 5 جىلدا شينجياڭ ورتالىقتىڭ شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىندە ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتتى.

    شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىنىڭ ءىس جۇزىندىگىن تياناق ەتىپ، اۆتونوميالى رايون ءبىر قىدىرۋ جەر - جەردىڭ ءىس جۇزىندىگىنە ۇيلەسەتىن ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ شارالارىن اتقارىپ، تۇتاس رايونىمىزدىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ مەن ورتانى قورعاۋ قىزمەتىن جاقسى ىستەۋدىڭ باعىتىن ايقىنداپ، رايونىمىزدىڭ جاسىل دامۋ جولىندا ۇدىرە العا تارتۋىنا دەم بەردى.

    − الدىمەن جوبا جاساۋعا، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدى ەكونوميكالىق قوعامدىق دامۋدىڭ جالپى جاعدايىندا تولىق ويلاستىرىپ، «اۆتونوميالى رايوننىڭ ورتانى قورعاۋ ەرەجەسىنە» قايتادان وزگەرىس ەنگىزىپ جاريالادى؛

    − «اۆتونوميالى رايوننىڭ تۇلعالىق يقۋاتتى رايون جوباسىن» جاريالاپ، اتقارىپ، ءتۇيىندى اشۋ رايوندارىن بەلگىلەپ، اشۋ رايوندارىن قىسقارتىپ، اشۋ رايوندارىنا شەكتەۋ قويىپ، بوستىقتاردى اشۋ جاعدايىن ساپالىلاندىرۋعا نەگىز قالادى؛

    − «اۆتونوميالى رايون ورتانى قورعاۋدىڭ <12 - بەسجىلدىق> جوباسى» مەن ورتانى قورعاۋدىڭ ءتۇيىندى ارناۋلى جوباسىن اتقارىپ، ەلىمىز بويىنشا الدىمەن «شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق ورتا يقۋاتتى رايون جوباسىن» جاساۋدى اياقتاتىپ، تۇتاس رايونىمىزدىڭ جەرىن 8 ءتۇرلى ەكولوگيالىق ورتا يقۋاتتى رايونعا ءبولىپ، اۆتونوميالى رايوننىڭ «ەكولوگيالىق شەكتەلگەن رايوندارىن» ايقىندادى ءارى وڭىرلىك ەكولوگيا يقۋاتىن قورعاۋدىڭ قورعاۋ شاراسىن العا قويىپ، قاتىستى جوبالاردى جاساپ، كاسىپتىڭ ورنالاسۋىن ساپالىلاندىرىپ، قۇرىلىس نىساندارىن ادامدارعا دەيىن تياناقتاندىرىپ، ەكولوگيانى قورعاۋ مەن قۇرىلىستاندىرۋدى نەگىزدىك دالەلمەن قامدادى.

    − اۆتونوميالى رايوننىڭ 16 ءتۇيىندى كاسىپ سالاسىنىڭ ورتانى قورعاۋىن باعالاۋ جانە 20دان استام وڭىرلىك اشۋ جوسپارىنىڭ ورتانى قورعاۋىن باعالاۋ، وڭىرلىك ورنالاستىرۋدى ساپالىلاندىرىپ، كاسىپ پەن نىساندى كاسىپتىك باقشا رايونىنا شوعىرلاندىرۋ، ورتانى لاستاۋ مەن ورتانى ويرانداۋدان تۋ باستان ساقتانۋدى ورىستەتىپ، ەكولوگيالىق ورتا حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىزداندىرىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ ورنىقتى اقاۋسىز دامۋىن ىلگەرىلەتتى؛ − «شينجياڭ - تيانشان سولتۇستىك ەكونوميكالىق بەلدەۋى ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى ستراتەگيالىق زەرتتەۋىن» جۇرگىزىپ، جۇڭگو ينجەنەريا اكادەمياسى، جۇڭگو ورتا عىلىمىن زەرتتەۋ ورنى، جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى جاعراپيا زەرتتەۋ ورنى سياقتى 10نان استام ورىننان 18 اكادەميك، 60تان استام مامان تيانشاننىڭ سولتۇستىك ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنا ساراپتاما جۇرگىزىپ، «تيانشاننىڭ سولتۇستىك ەكونوميكالىق بەلدەۋى ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى ستراتەگيالىق زەرتتەۋ مالىمەتىن» جازىپ، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ قاتىستى تاراۋلارىنا جولدادى، وسىلايشا بۇل شەشىم جاساۋ سيپاتتى مالىمەت تيانشاننىڭ سولتۇستىك ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ بولاشاق 20 - 30 جىلدىق دامۋىنىڭ ماڭىزدى باعدارناماسىنا اينالاتىن بولادى.

    5 جىلدان بەرى جاسىل دامۋ يدەياسى تۇتاس شينجياڭدا جوعارى - تومەننىڭ جاپپاي قولداۋىنا يە بولدى ءارى تۇتاس شينجياڭداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقارانىڭ ءبىر نيەتتە سەلبەسىپ كوركەم مەكەن قۇرۋداي الىپ كۇشىن توعىستىردى.

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى