ءومىر ساحناسىندا جاقسى اكتەر بولماستان، جاقسى اۋدارماشى دا بولا ءبىل

(ورتالىق حالىق راديو ستانسياسى قازاق راديوسىنىڭ كىتاپ تاراتۋ جانە باعدارلاما جالپىلاستىرۋ ءماجىلىسى جايلى)

    ءتىلشىمىز ءبيسارا قۋانبەك قىزى حابارلايدى:

     ادەبيەت — ءسوز ونەرى، الءسوز ونەرى — بار ونەردىڭ ساراسى. اۋدارما — مادەنيەت پەن ادەبيەتتىڭ ەلەۋلى سالاسى. حالىقتار قاتىناسىنا قىزمەت ەتەتىن ماڭىزدى قۇرال.

    انە سول ادەبيەتتىڭ ايدىنىندا ەركىن ءجۇزىپ، ءوزى ومىردەن وزسا دا، اتى كۇللى قازاق دالاسىنىڭ اسپانىندا قالىقتاپ، تاريح قاتپارىنا التىن ارىپپەن ويىلىپ جازىلعان، ايگىلى اۋدارماشى، ەگەي جۋرناليست، كورنەكتى تىلگەر كاكەش قايىرجان ۇلىنىڭ ماقالالار جيناعى، بىلايشا ايتقاندا ومىرلىك ىزدەنىسى مەن مول تاجىريبەسىنىڭ جيىنتىعىنداي بولعان «جاقىسىلىق جارشىسى» اتتى كىتاپ، مىنە بۇگىن، 26-مامىر كۇنى، ورتالىق حالىق راديو ستانسياسى «ۇلاعات» باعدارلاماسى ۇجىمىنىڭ، ەلگەزەك ءتىلشى، رەداكتورلارىنىڭ ات سالىسۋىندا، قارت قالامگەر ەڭبەگىنىڭ قاستەرلى جەمىسىندەي بولىپ، جارقىراپ باسپادان شىعىپ، تۇساۋى كەسىلدى. جينالىسقا ادەبيەت، باسپا-ءسوز سالاسىندا تەر توگىپ، ەڭبەكتەنىپ جۇرگەن قالامگەرلەر، ءتىلشى، رەداكتورلار قاتىناستى.

    ورتالىق حالىق راديو ستانسياسىنىڭ ۇلاعات باعدارلاما ۇجىمى ەل - جۇرتتىڭ ىنتا - ىقىلاسىنا بەيجاي قاراي الماي، ۇڭىلەر ويلى كوز بولسا وقىسىن، قۇنارلى كوكىرەكتەر ءداستۇر ءنارىن، پاراسات ءتالىمىن بويىنا ءسىڭىرسىن دەپ جەلىلەس كىتاپتار شىعارۋ ءىسىن قولعا العان بولاتىن.

    ءدال وسى يگى ءىستىڭ جالعاسى بۇگىنگى تۇساۋى كەسىلىپ وتىرعان كاكەش قايىرجان ۇلىنىڭ «جاقىسىلىق جارشىسى» اتتى كىتابى ەدى.

    «تىزەمنەن سۇرىندىرسەڭ دە، تىلىمنەن سۇرىندىرمە» دەگەن ۇراندى بيىك كوتەرگەن، جاپاكەش اۋدارماشىلار اراسىندا بەدەلى بيىك بولعان، تابيعاتى مەن تاعىلىمى وزگەشە، كاكەش قايىرجان ۇلى اعامىز، قازاق ءتىلىن زەرتتەۋدە اكادەميالىق دەڭگەيگە جەتكەن، اسا كورنەكتى تۇلعالاردىڭ ءبىرى دەپ تولىق ايتا الامىز. ونىڭ جارتى عاسىرعا جۋىق ءومىرى، ۇلتىمىز ادەبيەتىنىڭ اسىرەسە اۋدارما سالاسىنىڭ ارشىندى قاداممەن دامۋى ءۇشىن جۇمسالدى. تىلگەر بۇكىل ادەبي عۇمىرىن تەك قازاق ءتىلىنىڭ تازالىعى ءۇشىن، دالدىگى ءۇشىن، دۇرىستىعى ءۇشىن ارنادى. انا ءتىلدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن كۇرەستى، بۇل سوزىمىزگە «جاقسىلىق جارشىسى» كىتابىنداعى اعامىزدىڭ قالامىنان ورىلگەن «تەكتىلىك تۇعىرناماسى» ايدارىنداعى، « ادەپ جۇيەسى ۇلت بولمىسىنىڭ ماڭىزدى پاراسى»، «ناۋرىزناما تۋرالى ءبىراز ءسوز»، « عۇمىر كەزەڭدەرى تۋرالى» اتتى ماقالالارى ايقىن دالەل بولماق.

    سونان دا، «انا ءتىل - ۇلتتىڭ وزىندىك الەمىنىڭ التىن ارقاۋى»، «ءتىل تازالعى ءتىل مادەنيەتىنىڭ باستى كورسەتكشى»، «قازىرگى اقپارات تىلىمىزدەگى ‹ اتتەگەن –ايلار› جايىندا»، «اباي جانە قازىرگى جازبا ادەبي ءتىلىمىز»، « اقپاراتتىق ادەبي ءتىل — ۇلتتىق ءتىل مادەنيەتىمىزدىڭ ايناسى» قاتارلى 30 دان استام عىلمي ماقالا جازىپ، لەكسيا سويلەپ زامانداستارىنا، ارتتان ەرگەن شاكىرتتەرىنە باعىت، باعدار كورسەتتى.

    امال نە؟ كاكەش اعامىز «اق كۇمىس بولىپ اعارعانشا سامايىم، كۇللى قازاق ءبىر كادەڭە جارايىن» دەپ تىنباي ەڭبەكتەنىپ ءجۇرىپ، ادەبيەت الەمىنەن قۇيرىقتى جۇلدىزداي اعىپ ءوتتى. ونىڭ دۇنيەدەن قايتۋى، ۇلتتىق ادەبيەتىمىز بەن ۇلتتىق ءتىلىمىز ءۇشىن ورنى تولماس اسا ۇلكەن جوعالتۋ بولدى، ءبىر ءسوزى مىڭ ادامدى ويلاندىراتىن، تابيعات سيلاعان تالانتىنان بۇرىن، جەكە قاسيەتىن ەسكە العاندا، اياۋسىز بىرەۋ قولقاڭدى قۇلاقپانداي قولىمەن سۋىرىپ جاتقانداي كۇي كەشەسىز.

    «ونەر ساتىلمايدى، باعالانادى». جالعاننىڭ جارتىسىن بيلەگەن كەشەگى حاندىق، بۇگىنگى پاتشا، التى قابات اسپان، جەتى قابات جەردى تالانتىمەن بويسۇندىرعان عالىمدار دا ۇستازدىڭ ونەرىن كەرمەت باعالاعان. «ەشكىمنىڭ بيىگىنە تالاسپايمىن، ءوزىمنىڭ جولىم جاتىر تارام-تارام» دەپ، قىرى مەن سىرى مول اۋدارما سالاسىنا جارتى عۇمىرىن ارناعان ەسىل ەردىڭ، كوش باسشى ۇستازدىڭ، ەتكەن ەڭبەگى مەن توككەن تەرى بەكەر كەتكەن جوق. ەڭبەگى ەلەۋسىز قالمادى. بۇگىن، بۇكىل زيالى قاۋىم ءبىر اراعا باس قوسىپ، اۆتوردىڭ ۇلى ەڭبەگىن قاستەرلەپ، ەرتەڭگى ۇرپاققا مۇرا ەتىپ قالدىرۋ ءۇشىن، وسى ءبىر تاماشا كىتاپتىڭ تۇساۋىن كەسىپ، جانە وقىرماندار قولىنا تابىس ەتتى.

    «بۇلبۇلدى تۇسىنەتىن بۇلبۇل عانا،

    بۇلبۇلعا ءۇن قوساتىن ءدۇلدۇل عانا»،-دەمەكشى، قيىن – قىستاۋ كەزەڭدەردە ءبىر - بىرىنە سىنشى ەمەس، دەمەۋشى بولۋعا تىرىسىپ جول كورسەتىپ جۇرگەن كاسىپتەستەرى، ارتىنان ەرگەن شاكىرتتەرى، قۇربىلارى ءبىر - بىردەن لەبىز ءبىلدىرىپ، ول كىسىنىڭ ەلەۋلى ەڭبەكتەرىن ەسكە الدى.

    مىنە وسىلاي، ارتىنا ات قالدىرىپ، شاراپاتىمەن شاتتاندىرىپ، كاكەش اعانىڭ قۇلىن كۇندەرى ارتتا قالدى.

    «وتكەن كۇن جالعان،

    كەلەر كۇن ارمان،

    بارلىعى قالار جىراقتا،

    شۇكىرلىك بارعا،

    جوققا دا ءتاۋبا،

    بار بولعان جاقسى ءبىراق تا»،-دەپ وسىنداي زاڭعار اۋدارماشى، كورنەكتى تىلگەر اعامىزدىڭ قازاق ءتىل-ادەبيەت تاريحىنا، قالاممەن سالعان ورنەكتەرىن جادىمىزعا جاتتاپ، «جاقسىلىقتىڭ جارشىسىنىڭ» قۇنىن باعالايىق. وتكەن كۇنگە وكىنىش بىلدىرمەي، اسىلدىڭ ونەرىن دە، ءومىرىن دە ارتىنان ەرگەن ۇرپاقتار جالعاسىن دەپ، كەلەر كۇندەردەن جاقسىلىق كۇتەلىك.

    ءومىر ساحناسىندا جاقسى اكتەر بولماستان، جاقسى اۋدارماشى بولا ءبىلۋ دە ۇلكەن ونەر.

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى