بال قىلىقتى بالاپاندار بول امان

    ارزىگۇل ابدەش قىزى

    قاي كۇنى، بالامدى جەتەلەپ بارا جاتىپ، كوڭىلىمدە ەشتەڭە جوق، جول شەتىنە وسكەن ادەمى گۇلدەن بىرەۋىن قىزىما ءۇزىپ بەردىم. ەرتەڭىندە، ۇيدەگى ەڭ ادەمى اشىلعان گۇلىمنىڭ جۇلىنعانىن كورىپ، كۇلەرىمدى نە جىلارىمدى بىلمەدىم...

    (دوسىمنىڭ اڭگىمەسىنەن)

    ءار كۇنى جۇمىسقا اسىعىپ بارا جاتىپ، بالاپانداردىڭ قىزىقتى قيمىلدارىنا كۋا بولىپ قالاتىنىم بار. بىردە، قۇلىنشاعىن جەتەلەگەن كورشى اشىق تۇرعان قاقپادان شىعا بەرگەنى سول بالاسى شىڭعىرىپ جىلاي جونەلدى. ءاسىلى ول اسىعىستا اۆتوموبيل وتەتىن قاقپادان وتە شىققان ەدى. ال بالاسى ونىڭ جانىنداعى جاياۋلار وتەتىن قاقپانى اشىپ، ءالى «قىرىسىپ» تۇر. شەشەسىنە، «شەشە، ول دەگەن ماشينا جۇرەتىن قاقپا، سەن مىنادان ءجۇر»،-دەيدى، شەشەسى اينالىپ دۇرىس جولىمەن جۇرگەندە عانا بالا كوڭىلى جايلانعانداي اناسىنا ىلەسىپ كەتە باردى. «ءوزىنىڭ پرينسيىپشىلىن» دەپ قاقپا قاراۋشى ماقتاعانى نە داتتاعانى بەلگىسىز كۇبىر ەتتى. تاعى ءبىر جولى، دوسىمنىڭ ۇيىندە قوناقتا وتىرمىز، 3-4 جاستار اينالاسىنداعى قىزىنىڭ بەتىن جۋىپ بەرگەن ول تاعى دا سول «اسىعىستا» ونىڭ بەتىن قول جۋۋ بولمەسىندە ءىلۋلى تۇرعان ورامالمەن سۇرتە بەرۋگە وقتالعاندا، قىزى ايعاي سالدى. «شەشە، ونىمەن بەتىمدى سۇرتپەيمىن، ول كىسىلەر قول سۇرتەتىن ورامال عوي، مەن ءوز ورامالىما سۇرتەمىن» دەپ شۇلدىرلەپ جاتتى. ونىڭ بال تىلىنە دوستارى ءماز. كۇلىستىك تە قويدىق.

    كەيىن كەلە، بالا تاربيەسىنە قاتىستى ماتەريالداردى اقتارىپ وتىرىپ، «ءتارتىپ تانىمى» اتتى ۇعىمدى بايقاپ قالدىم. اسىرەسە، 6 جاستان تومەنگى بالالاردىڭ بارىندە دەرلىك، اتالمىش «ءتارتىپ تانىمى» بولادى ەكەن. ولاردا زاتتار مەن قۇبىلىستاردىڭ كەڭستىك، ورنالاسۋ، ءومىر سۇرۋ فورماسى، رەت ءتارتىبى جايلى وزىندىك تالابى ءومىر سۇرەدى ەكەن. عالىمدار بالانىڭ بۇل سەزىمنە جاي قاراماۋدى ءناسيحاتتايدى. ويتكەنى، ول بالانىڭ دۇنيەنى زەرتتەۋى مەن تانۋىنا العاشقى تانىم قالىپتاستىرادى. سونداي-اق، ءار شارۋانىڭ رەت تارتىبىمەن ءجۇرىلۋى بالا كوڭىلىندە بەلگىلى حاۋىپسىزدىك تانىمىن پايدا قىلادى ەكەن.

    ءبىر جولعى تەلە باعدارلامادا بالالاردىڭ وسى «ءتارتىپ تانىمى» جايلى تاجىريبە ناتيجەسى اڭگىمەلەندى. وندا سىرتقى ورتا تىنىش، ءبىر قالىپتى ساتتەردەن شۋىلدى، قالايماعانعا وزگەرگەندە، وزىندىك ءتارتىپ تانىمى قالىپتاسىپ بولعان بالا ءباز-باياعىسىنشا، سانالى تۇردە، ۋاقىتىندا، ۇيرەنۋ، تۇرمىسىن قالىپتى ورنالاستىرىپ، اسپاي-ساسپاي، ءبارىن دا لايىعىندا جونگە سالا الادى ەكەن.

    تاعى ءبىر ماتەريالدا ايتىلۋىنشا، جوعارى مەكتەپ ەمتيحانى تاياعاندا، اسىرەسە، ۋنيۆەرسيتەتكە ەمتيحان تاپسىراتىن جىلى اتا-انالار مەن ۇستازدار قانشاما زور دارەجەدە تىرىسشاڭدىق كورسەتسە دە، كەي بالانىڭ ەمتيحان ناتيجەسى كوڭىل كونشىتپەيدى. ويتكەنى، وندا بۇرىننان قالىپتاسقان، ءتارتىپتى تۇرمىس جانە ۇيرەنۋ ادەتى جوق، جۇرت جابىلىپ، جوعارى مەكتەپكە ەمتيحان بەرەسىڭ، دەپ ۇيرەنۋ پىسىقتاۋ مەن ەلىكتەمە ەمتيحانعا باس قويعاندا ول بىردەن قاربالاس ۇيرەنۋ تارتىبىنە ۇيلەسە قويۋى بىلاي تۇرسىن، كوڭىل-كۇي جاعىنان قىسىمعا ۇشىراپ، توزىمسىزدىك بايقاتاتىن بولادى. ارينە، كوڭىل-كۇيدىڭ قوبالجۋلى بولۋى، ءبىر قالىپتى، ءتارتىپتى تۇردە ۇيرەنۋدى تاباندىلىقپەن جالعاستىرا الماۋى ونىڭ ەمتيحان ناتيجەسىنە ىقپال ەتۋى ابدەن مۇمكىن عوي.

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى