ارام ولجا كوزدەگەن، تەڭەلمەيدى وزگەمەن

بۇلبۇل احىمەت قىزى

    قازان ايىنىڭ سوڭعى كۇندەرىنىڭ ءبىرى، التىن ءتۇستى جاپىراقتارعا مالىنعان، قىستاق كوشەسىنىڭ بويىنداعى، شاعىن اسحانادا تۇسكى اس ءىشىپ، ناۋرىزباي مەن الداربەك وتىر. ەكەۋى دە كوڭىلسىز سياقتى. تاماققا ناراۋ عانا قول سوزادى. الدەن ۋاقىتتا، ناۋرىزباي ورنىنان ءبىر قوزعالىپ قويىپ، ىڭىرانا ءتىل قاتتى: «وسى وزگەلەر قالاي بايىپ جاتىر؟ ەكەۋىمىز نەگە ولارمەن تەڭەسە المايمىز؟ نەگە وسىلاي قوڭىر قالتا كۇن كەشەمىز؟».

    ونىڭ بۇل سۇراعىنا تاڭدانعان سىڭايلى، ويلانا قاراعان الداربەك جەرگە شىرت تۇكىردى دە: « اينالايىن دوسىم-اۋ، بۇل نە دەگەنىڭ؟ مەنشە بولعاندا، بايلارمەن تەڭەسۋ قيىن ەمەس، ەشكىمگە سەزدىرمەي، تەگىن ولجا تابا بىلسەك، جارىم جىلدا-اق بايىپ شىعا كەلەمىز. تەك ەكەۋىمىز جاقسى سەلبەسسەك بولعانى»،-دەپ كوپتەن كوڭىلىندە جۇرگەن ءبىر ويدىڭ ۇشىن اڭعارتقانداي بولدى. ناۋرىزباي تۇك تۇسىنبەگەندەي: «ول قانداي سەلبەستىك سوندا؟»،-دەپ تىلەگى عانا ەمەس، ويلاعان ويى دا ءبىر جەردەن شىققان دوسىنا ءدان ريزا بولا قارادى. الداربەك ەكى قولىمەن اۋىزىن قالقالاپ، ناۋرىزبايدىڭ قۇلاعىنا الدە نەلەردى سىبىرلاپ ەدى، ناۋرىزبايدا وعان ءوز جوباسىن كۇبىر-سىبىر بايان ەتتى. ءسويتىپ ەكى دوس ۇرلىق ىستەپ، تەگىن پايداعا كەنەلۋ قيالدارىنىڭ جەتەگىندە، كەرەمەت جوسپارلار قۇرىپ، سونى قالاي جۇزەگە اسىرۋدى اقىلداسىپ، تۇراقتاندىردى دا، تاماقتارىن شالا-شارپى ءىشىپ، ناۋرىزبايدىڭ كونەتوز جەڭىل ماشيناسىمەن الداربەكتىڭ اكەسىنىڭ ءۇيى تۇرعان قىستاققا قاراي بەت الدى.

    ءتۇن جارىمىنان اسقان شاق. جۇرت بىتكەن ۇيقى قۇشاعىندا. قىستاق ءىشى تىم-تىرىس. اندا-مۇندا شاقىرعان بايعۇز ءۇنى مەن اۋپىلدەگەن ءيت داۋىسىنان وزگە الداربەكتىڭ اكەسىنىڭ ۇيىنىڭ ارتىندا اياقتارىن اڭدىپ باسقان ەكەۋىنىڭ بولىمسىز سىبدىرى عانا ەستىلەدى. بۇل ناۋىزباي مەن الداربەك ەدى. ءاسىلى بۇل ەكەۋى جوعارىدا ايتىپ وتكەن اسحاناداعى اقىلداسۋدان كەيىن، الداربەكتىڭ اكەسىنىڭ ۇيىنە بارىپ، ءۇي ارتىندا جاتقان تەگىسقان دەگەن جىگىتتىڭ شەكارا تورلاۋعا پايدالانىپ جۇرگەن تەمىر تورلارىن، ۇرلىق ءتۇيىنى ەتىپ بەلگىلەپ قايتقان بولاتىن.

    مىنە بۇگىن الداربەكتىڭ رەسىمي جوسپارى بويىنشا، ناۋرىزبايدىڭ ءبىر جاقىن دوسىنىڭ جۇك ماشيناسىن ۋاقىتتىق پايدالانۋعا سۇراپ الىپ، ءنومىر تاقتاسىن بۇركەمەلەپ ايداپ، سول تەمىر تورلاردى ۇرلاۋعا كەلگەن.

    اسىعىس قيمىلداعان ەكەۋى101ورام تەمىر توردى ماشيناعا باسىپ،ءتۇن قاراڭعىسىن جامىلىپ، قالاشىققا كەلدى دە، ەرتەسى تەمىر تورلاردى ءبىر ساۋداگەرگە ساتىپ، ارام پايدانى تەڭ ءبولىسىپ الىپ، ارماندارىنا جەتكەندەي بولىپ، ءساتتى بولعان سەلبەستىكتەرىن جالعاستىرا تۇسەتىندىكتەرىن ايتىپ، ءماز-مايرام بولدى.

    يا، ءادىل زاڭىمىز، ساڭلاق ساقشىلارىمىز تۇرعاندا، مۇنداي دەلولار اشىلماي قالسىن با؟ سول كۇننىڭ ەرتەسى-اق زياندالۋشى تەگىسقاننىڭ دەلو مالىمدەۋىمەن، تەكسەرۋگە كىرىسكەن ساقشىلار ناقتىلى دالەل-ىسپاتتار ارقىلى ناۋرىزباي مەن الداربەكتى رەسمي قولعا الىپ، ۇرلانعان تەمىر تورلاردى ساتىپ الۋشىنىڭ قولىنان ۇستاپ قالىپ، تەگىسقانعا تولىعىمەن قايتارىپ بەرەدى ءارى جەرگىلىكتى حالىق سوتى مەكەمەسى جاۋاپكەر ناۋرىزباي مەن الداربەك مەملەكەت زاڭىن كوزگە ىلمەي باسقالاردىڭ مال-مۇلكىنە سۇعاناقتىق جاساپ، تەمىر تور ۇرلاۋ ارەكەتىمەن بىرلەسكەن ۇرلىق قىلمىسىن قالىپتاستىردى. جاۋاپكەرلەر وسى رەتكى ۇرلىقتا جيىنى 12625 يۋان زيان تۋىرىپ، ۇرلىق سوماسى ءبىرشاما كوپ بولعاندىعى ءۇشىن، زاڭ بويىنشا جازا بەرىلۋگە ءتيسىتى دەپ قارالدى.

    جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى قىلىمستىق ىستەر زاڭىنىڭ 264-تارماق، 25-تارماق 1-ابزاتىسى، 67-تارماق 3-ابزاتىسى بەلگىلەمەسى بويىنشا: «جاۋاپكەر ناۋرىزباي مەن الداربەككە بىرلەسكەن ۇرلىق قىلمىستارى ءۇشىن 8 ايلىق مەرزىمدى قاماق جازاسى، 3000يۋان ايىپ سالىنادى»،-دەپ ۇكىم شىعاردى.

    مىنە وسىلايشا، ارام پايدا مەن الشاڭدايمىز دەپ قاتەلەسكەن ەكى ازامات زاڭ تورىنا ءتۇسىپ، جازاعا تارتىلدى. ۇرلىق ءتۇبى — قورلىق دەگەن. جاس دوستار، ەشقاشان ارام ولجاعا كوز قىزارتپايىق، ادال ەڭبەگىمىزبەن الۋەتتى عۇمىر كەشەيىك!

 (دەلوداعى ادام اتتارى وزگەرتىلىپ الىنعان)

ءتىلشىنىڭ قىزمەت ورنى: قابا اۋداندىق قوعام حاۋىپسزدىك مەكەمەسى

 

 

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى