2016 - جىلعى جارقىن تۇيىندەرگە ايال

    تاياۋدا عانا قوش ايتىسقان 2016 - جىلدا، اۆتونوميالى رايون پارتيا 18 - قۇرىلتايىنىڭ جانە پارتيا 18 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءۇشىنشى، ءتورتىنشى، بەسىنشى، التىنشى جالپى ماجىلىستەرىنىڭ رۋحىن مۇقيات دايەكتىلەندىرىپ، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ جەلىلەس ماڭىزدى سوزدەرىنىڭ رۋحىن جانە شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن ىشكەرىلەي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى 2 - رەتكى اڭگىمە ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن، ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 9 - قۇرىلتايىنىڭ ءتۇرلى شەشىم - ورنالاستىرۋلارىن دايەكتى تياناقتاندىرىپ، قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن تىعىز ارقاۋ ەتىپ، ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جاڭا قالىبىنا بەلسەنە سايكەسىپ، جاڭا دامۋ كوزقاراسىن دايەكتىلەندىرىپ، قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانى كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، قوعام ورنىقتىلىعى، ەكونوميكالىق دامۋ، حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسى، ۇلتتار ىنتىماعى، ءدىن جاراسىمدىلىعى جاقتارىنداعى قىزمەتتەردى ءبىر تۇتاس ىلگەرىلەتىپ، «31 - بەسجىلدىق» جوبانىڭ يگى باستاماسىن جاسادىق.

    − ەكونوميكالىق اينالىم جالپى العاندا تۇراقتى بولدى. رايوندىق ءوندىرىس جالپى قۇنىنىڭ 955 ميلليارد يۋانعا جەتىپ، %7.6 ارتاتىندىعى؛ قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسىنىڭ 281 ميلليارد 800 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %8.2 ارتاتىندىعى مەجەلەندى. ەكونوميكالىق اينالىم ۇيلەسىمدى كولەمدە ساقتالىپ، «باسەڭدەۋ بارىسىندا ورنىقتىلىققا بەت الۋ، ورنىقتىلىق بارىسىندا جاقسارۋعا ويىسۋ» سىندى جالپى كۇي جارىققا شىقتى.

    − ەكونوميكالىق قۇرىلىم رەتتەلىپ ساپالىلاندىرىلدى. 1 - كاسىپ سالاسى %5.5 ارتىپ، استىق «ءۇرتس 9 جىل ارتۋ» ىسكە اسىرىلدى. ماقتا ەگىمشىلىگى باسىمدىققا يە ماقتا ءوندىرىسى رايوندارىنا قاراي شوعىرلاندى. 2 - كاسىپ سالاسى %5.6 ارتتى، بولات - تەمىر، سەمەنت، ەنەرگيا سياقتى ءتۇيىندى كاسىپتەردە تەرەڭ رەتتەۋلەر بولدى، مۇنايعا جاتپايتىن ونەركاسىپتىڭ، جالپىلىق مەنشىككە جاتپايتىن شارۋاشىلىقتىڭ، ورتا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ ۇلەس سالماعى تۇراقتى تۇردە جوعارىلادى. 3 - كاسىپ سالاسى %9.9 ارتىپ، ەكونوميكالىق ارتۋعا ۇلەس قوسۋ سالىستىرماسى %9 .85كە جەتتى. ساياحات كاسىبىندە سەرپىندى دامۋ جاعدايى جارىققا شىقتى.

    − حالىق تۇرمىسى ۇزدىكسىز جاقساردى. حالىق تۇرمىسىنا جۇمسالعان شىعىس ادەتتەگى الەۋمەتتىك مەجە ەسەپ شىعىسىنىڭ %7. 47ىن ۇستادى. قالا - قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق قولداعى تابىسى 28 مىڭ 240 يۋانعا جەتىپ، %7.5 ارتتى؛ اۋىل - قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق قولداعى تابىسى 10 مىڭ 180 يۋانعا جەتىپ، %8 ارتتى. كەدەيلەر سانى 600 مىڭنىڭ ۇستىندە ازايدى.

    − قوعامدىق ىستەر ۇزدىكسىز دامىدى. اۋىل - قىستاقتاعى مەكتەپكە دەيىنگى 3 جىلداعى بالا باقشا جاسىنداعى بالالار تۇگەلدەي بالا باقشاعا ءتۇستى. قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن اقىسىز تەكسەرۋدى جاپپاي قامتۋ نەگىزىنەن ىسكە اسىرىلدى. 400 مىڭ وتباسىنا راديو، تەلەۆيزور جەتكىزۋدىڭ سوڭعى جۇمىستارى تولىق ورىندالدى. مەملەكەتتىڭ 13 - كەزەكتى قىسقى سپورت جارىسى ءساتتى وتكىزىلدى.

    − ەكولوگيانى قورعاۋ ۇزدىكسىز كۇشەيتىلدى. 17 اۋدان (قالا) مەملەكەت بويىنشا ءتۇيىندى ەكولوگيالىق فۋنكتسيالىق رايوندار قاتارىنا قوسىلدى. ەنەرگيا ۇنەمدەپ، جاراقسىز زاتتاردىڭ شىعارىلۋىن ازايتۋدىڭ مەجەلى نىساناسى جاپپاي ورىندالىپ، بىرلىك رايوندىق ءوندىرىس جالپى قۇنىنا قاجەتتى ەنەرگيانىڭ جۇمسالۋى مەن كومىرتەگى قوس توتىعىنىڭ شىعارىلۋ مولشەرى جەكە - جەكە %2.44 جانە %2.25 ازايتىلدى.

    باستى قىزمەت تابىستارى

    1. قوعامدىق جالپى جاعدايدىڭ ورنىقتىلىعىن كۇش سالا قورعادىق

    زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك قيمىلدارىنا قاتاڭ سوققى بەرۋ ارناۋلى ارەكەتىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ شارالارىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، شينجياڭنىڭ قوعامدىق جالپى جاعدايىنىڭ ورنىقتىلىعىن باتىل قورعادىق. قوعامدىق باسقارۋ ورەسىن تىڭ ساتىعا كوتەردىك. ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ حاۋىپسىزدىك سەزىمى ونان ارى ارتا ءتۇستى. «حالىقتىڭ جاعدايىن ۇعىسۋ، حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ، حالىقتىڭ تىلەگىن توعىستىرۋ» بويىنشا قىستاقتا تۇرۋ قىزمەتى ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، ءار ۇلت بۇقاراسى پارتيا مەن ۇكىمەتتى شىن جۇرەكتەن قولداپ - قۋاتتادى.

    2. ەكونوميكانىڭ باياندى، اقاۋسىز دامۋىن كۇش سالا جەبەدىك

    «قاجەتتەن اسىپ قالعان ءوندىرىس قۋاتىن، قامبادا باسىلىپ قالۋدى، سۇيمەندى ازايتۋ، وزىندىك قۇندى تومەندەتۋ، ولقىلىقتاردى تولىقتىرۋ» جونىندەگى ساياساتتارىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، قاجەتتەن اسىپ قالعان ءوندىرىس قۋاتىن بەلسەنە جونگە سالىپ، مەشەۋ ءوندىرىس قۋاتىن باتىل تۇردە قاتاردان قالدىردىق؛ زاپاس قورداعى ءۇيدى ءبىر جايلى ەتۋدى ءونىمدى تۇردە ىلگەرىلەتتىك؛ فينانس قاتەرىن ءبىر جايلى ەتۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەدىك؛ 27 ءتۇرلى اكىمشىلىك ءىس اقىسىن جانە ۇكىمەتتىك قوردى كۇشىنەن قالدىردىق، ازايتتىق، كەشىرىم ەتتىك نەمەسە كەيىنگە قالدىردىق، كاسىپورىن جۇمىسشى - قىزمەتكەرلەرىنىڭ قوعامدىق قامسىزداندىرۋ قاراجاتىنىڭ سالىستىرماسىن تومەندەتتىك، ەلەكتر اقىسىن جانە تەمىر جولدىڭ تاسىمال باعاسىن اناعۇرلىم تومەندەتتىك. كاسىپتەنۋ جاعدايىنىڭ نەگىزگى تۇراقتىلىعىن ساقتادىق، توقىماشىلىق، كيىم - كەشەك كاسىبىن زور كۇشپەن دامىتۋ، تەز ءونىم بەرەتىن نىسانداردى اتقارۋ سياقتى شارالار ارقىلى، ءار ۇلت بۇقاراسىنان 300 مىڭ ادامدى سول جەردىڭ وزىندە جاقىن ماڭدا كاسىپتەنۋگە جەتەلەدىك. قالا - قالاشىقتاردا جاڭادان 554 مىڭ ادام كاسىپتەندى، اۋىل - قىستاقتا باسقا كاسىپ سالالارىنا ويىستىرىلىپ كاسىپتەندىرىلگەن ارتىق ەڭبەككۇش 2 ميلليون 750 مىڭنان استام ادام (رەت) جەتتى.

    ءتۇيىندى نىساندار قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، تۇراقتى مۇلىككە مولشەرمەن جيىنى 998 ميلليارد 400 ميلليون يۋان (شارۋالار وتباسىن قامتىمايدى) قارجى سالىندى. بەيتۇننەن التايعا دەيىنگى تەمىر جول، ىلە - كۇشار 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ وزگەرتۋ ينجەنەرياسى سياقتى 62 نىسان قۇرىلىسى اياقتالىپ ىسكە قوسىلدى؛ كورلادان حولمىتىعا دەيىنگى تەمىر جول، ميڭشۇيدان قۇمىلعا دەيىنگى جوعارى جىلدامدىقتى تاس جول، ءۇرىمجى رەليستى قاتىناسىنىڭ 1 - ءنومىرلى جەلىسى، ياركەن اۋەجايى، ارتاش سۋ يگىلىگى تورابى سياقتى سالىنىپ جاتقان ءبىر شوعىر نىسانداردىڭ قۇرىلىسى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىلدى؛ ۇرىمجىدەن كۇيتۇنگە دەيىنگى جوعارى جىلدامدىقتى تاس جولدى كەڭەيتىپ سالۋ نىسانى، تۇرپان اۋەجايىنىڭ قامتاماسىز ەتۋ قابىلەتىن ءوسىرۋ نىسانى، شىعىس جوڭعار - حۋادۇڭ 1100± كيلوۆولتتىق ەرەكشە جوعارى كەرنەۋلى تۇراقتى توك جەتكىزۋ ينجەنەرياسى، سونداي - اق جاڭا كەزەكتەگى اۋىل - قىستاق ەلەكتر تورىنىڭ دارەجەسىن ءوسىرۋ، جاڭالاۋ ينجەنەرياسى، سارتوعاي سۋ يگىلىگى تورابى سياقتى 72 ءتۇيىندى نىساننىڭ قۇرىلىسى باستالدى.

    قازىنالىق قارجى قۇرۋ تاسىلىنە بەلسەنە جاڭالىق ەنگىزىپ، كاپيتال قارجىنى اينالىمعا سالۋ، ءوسىمىن قازىنادان بەرۋ، PPP ۇلگىسى سياقتى تاسىلدەر ارقىلى، قوعامدىق كاپيتالدى نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىنا تارتتىق. PPP نىساندارىنا جيىنى 236 ميلليارد 300 ميلليون يۋان تياناقتاندىردىق. ۇكىمەتتىك زايوم نورماسىنا بەلسەنە قول جەتكىزىپ، ءار ءتۇرلى زايوم قارجىسىنان 106 ميلليارد 520 ميلليون يۋان تاراتتىق؛ ادەتتەگى مەجە ەسەپ كىرىسىنىڭ 129 ميلليارد 900 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %2.4  ارتاتىندىعى؛ ادەتتەگى الەۋمەتتىك مەجە ەسەپ شىعىسىنىڭ 414 ميلليارد 140 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %8.9  ارتاتىندىعى مەجەلەندى.

    3. رەفورما، ەسىك اشۋدى كۇش سالا تەرەڭدەتتىك

    ورگان، ءىسورىندارىنىڭ زەينەتتى قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمى رەفورماسىن جاپپاي باستادىق. اۋىل - قىستاقتاعى جاڭاشا سەلبەسىپ ەمدەلۋ جانە قالا - قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ نەگىزگى ەمدەلۋىن قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن بىرىكتىرىپ، اۋدان دارەجەلى ۇكىمەت شيپاحانالارىنىڭ كەشەندى رەفورماسىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتتىك. ساۋدا ءىسى ءتۇزىمى رەفورماسىن جانە شينجياڭدا تۇراتىن ورتالىق كاسىپورىندارىن قاراستى جەردىڭ وزىندە تىركەۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتتىك. ەلەكتر ءتۇزىلىسى مەن ەنەرگيا كەشەندى، رەفورما سىناق ءتۇيىنىن ىسكە قوستىق. ماقتانىڭ نىسانالى باعاسى رەفورماسىن سىناق تۇيىندەرىندە ىشكەرىلەي ورىستەتتىك. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى «ءۇش ءتۇرلى قوسىمشا قاراجات» ساياساتى رەفورماسىن ىشكەرىلەي تياناقتاندىردىق. 32 اۋداندا اۋىل - قىستاقتا جەردى كوتەرمەگە الىپ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ ۇقىعىن ايقىنداۋ، تىركەۋ، كۋالىك بەرۋ، اۋداندى رەتتەۋدىڭ سىناق ءتۇيىن جۇمىستارى ورىستەتىلدى. قۇمىل ايماعىن كۇشىنەن قالدىرىپ قۇمىل قالاسىن قۇرۋ قىزمەتى اياقتادى.

    قۇرلىقتاعى جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ وزەكتى رايون قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتتىك. ءۇرىمجى حالىقارالىق قۇرلىق پورتى قۇرىلىسىن جاپپاي باستادىق، كونتينەرلىك ورتالىق بەكەتى سالىنىپ بولىپ ىسكە قوسىلدى. شينجياڭ شەكارالىق ەلەكتروندىق ساۋداسىنىڭ سىناق ءتۇيىن قىزمەتى رەسمي باستالدى. ءۇرىمجى قالاسىنىڭ كوپ ءتۇرلى فورماداعى بىرلەسكەن تاسىمالدى كەدەندىك باقىلاۋ - باسقارۋ ورتالىعى جۇمىس باستادى. جۇڭگو - ەۆروپا، جۇڭگو - ورتا ازيا كەزەكشى پويەزدەرىن ۇرىمجىدە توعىستىرۋ ورتالىعى العاشقى قادامدا قالىپتاستى. ەل اتتاعان ءبىر قاتار جاڭا ساياحاتتىق جەلىلەر شىعارىلدى. 5 - كەزەكتى جۇڭگو − ازيا - ەۆروپا كورمەسى ءساتتى وتكىزىلدى. ەل اتتاعان حالىق اقشاسى كاسىبىن سىناق تۇيىندەرىندە ىستەۋ قىزمەتى بەلسەنە ورىستەتىلدى.

جاۋاپتى رەداكتور:سايراش تۇرارجان قىزى